استرس اکسیداتیو و سرطان

استرس اکسیداتیو و سرطان

استرس اکسیداتیو و سرطان


استرس اکسیداتیو و سرطان

در این مقاله محققان و پژوهشگران گروه تحقیقاتی و تندخوانی استاد شاه بابائی در تلاشند تا به شفاف سازی استرس اکسیداتیو و بیماری سرطان در بدن بپردازند، باشد که مورد توجه شما عزیزان قرار بگیرد.

استرس اکسیداتیو چیست؟

مفهوم  کلمه استرس اکسیداتیو(Oxidative stress) در سال ۱۹۳۰ برای اولین بار در طی جستجوی بیولوژی اکسیداسیون و احیا بیان شد.
دانشمندان بر این باورند که استرس اکسیداتیو می‌تواند تومورها را شکوفا سازد.
استرس اکسیداتیو پدیده ای است که در سطح سلولی اتفاق می افتد و می‌تواند وضعیت سلول‌های سالم را وخیم کرده و منجر به مرگ آنها شود.

بیماری سرطان اغلب از این پدیده به نفع خود استفاده می‌کند.
این استرس عدم تعادل رادیکال های آزاد و آنتی اکسیدان ها در بدن است که می تواند منجر به آسیب سلول و بافت شود.
استرس اکسیداتیو  و بیماری سرطان بطور طبیعی رخ می دهد و در روند پیری نیز مؤثر است.

رادیکال های آزاد چگونه استرس اکسیداتیو را به وجود می آورند؟

رادیکال های آزاد از واکنش شیمیایی سلولهای بدن در مقابل اکسیژنی که از طریق هوا و غذا وارد بدن می شود ایجاد می شود.
مانند زنگ زدن آهن که موجب ایجاد رادیکال های آزاد و تجزیه سلول ها و ایجاد سرطان در انسان می شود.
رادیکال های آزاد به طور طبیعی در بدن تولید شده و بخشی از مکانیسم دفاعی بدن را بوجود می آورند.

اگر بدن یک ویروس یا باکتری را شناسائی کند، هنگام از بین رفتن آن رادیکال آزاد تولید می شود سپس بدن برای خنثی کردن رادیکال های آزاد آنتی اکسیدان تولید می کند.
این تولید بیش از حد رادیکال های آزاد استرس اکسیداتیو را بوجود می آورد و بدن نمی تواند به اندازه کافی آنتی اکسیدان تولید کند تا از پس  این رادیکال های آزاد بربیاید.

خنثی کننده های استرس اکسیداتیو!

آنتی اکسیدان ها  از موادی هستند که رادیکال های آزاد را در بدن با دادن یک الکترون بی اثر می کنند یا از بین می برند.
اثر خنثی کنندگی آنتی اکسیدان ها، به بدن در مقابل استرس اکسیداتیو کمک می کند. نمونه هایی از آنتی اکسیدان ها شامل ویتامین های A ، C  و E  هستند. آنتی اکسیدان ها مانند رادیکال های آزاد از چندین منبع مختلف بوحود می آیند.

آنتی اکسیدانت هم ترکیباتی هستند که بعد از وارد شدن به بدن به سرعت رادیکال های آزاد را احاطه و تجزیه می کنند و به دلیل عدم شرایط مساعد در بدن و نبود دخیره آنتی اکسیدانت  در بدن، رادیکال های آزاد در مقابله با آنتی اکسیدانت ها پیروز شده و رادیکال های آزاد آنتی اکسیدانت ها را شکست داده و شروع به تکثیر می کنند.
به موجب این واکنش تعداد رادیکالها در برابر آنتی اکسیدانت ها افزایش پیدا کرده و رادیکال های آزاد رو به افزایش می گذارند. به موجب افزایش رادیکال های آزاد بر اکسیدانت ها و عدم تعادل بین این ترکیب ها را استرس اکسیداتیو می گویند.

تأثیر استرس اکسیداتیو بر وجود آمدن سرطان و تکثیر سلولی

استرس اکسیداتیو در توسعه طیف وسیعی از شرایط مزمن نقش دارد. چنین شرایطی شامل سرطان، دیابت و بیماری های قلبی می باشد. بروز استرس اکسیداتیو و بیماری سرطان ناشی از افزایش گونه‌های فعال و کاهش توان سیستم دفاعی آنتی‌اکسیدانی بدن، در سلول‌های سرطانی منجر به تحریک رگ‌زایی می ‌شود، که این فرآیندها از عوامل اصلی گسترش و توسعه سرطان محسوب می‌شوند.

استرس اکسیداتیو، منفی یا مثبت؟

اثرات استرس اکسیداتیو  در افراد متفاوت است و همیشه زیان بار نیست.
به عنوان مثال، استرس اکسیداتیو که ناشی از فعالیت بدنی است ، می تواند اثرات مفید و نظارتی بر بدن داشته باشد.
ورزش باعث تشکیل رادیکال آزاد می شود که موجب ایجاد استرس اکسیداتیو موقت در عضلات بدن می شود.

رادیکال های آزاد بوجود آمده در طول فعالیت های بدنی رشد بافت را تنظیم می کنند و آنتی اکسیدان ها را تولید می کنند.
استرس اکسیداتیو خفیف حتی ممکن است بدن را از عفونت و بیماری ها محافظت کند.
تولید استرس اکسیداتیو به صورت طولانی مدت به سلول ها، پروتئین ها و DNA بدن آسیب می رساند و به روند عادی پیری کمک می کند.

بیماری های مرتبط با استرس اکسیداتیو

استرس اکسیداتیو بجز تأثیر آن بر ایجاد بیماری سرطان، در بر بوجود آمدن بیماری های دیگری نظیر: آلزایمر، پارکینسون، دیابت تاثیر دارد.
بیماری های قلبی عروقی مانند فشار خون بالا، سکته مغزی، اختلالات التهابی، سندرم خستگی مزمن، آسم، ناباروری مردان، دیابت، سخت شدن رگ های خونی، افزایش سرعت پیری، آسیب های مغزی، مشکلات عضلانی، ضعف سیستم ایمنی در بدن نیز از جمله آن بیماری ها است.

عوامل تشدید کننده استرس اکسیداتیو

عواملی که ممکن است خطر استرس اکسیداتیو طولانی مدت شخص را افزایش دهد عبارتند از:
قرار گرفتن در معرض سموم دفع آفات یا مواد شیمیایی صنعتی و پاک کننده ها، سفیدکننده ها، مصرف دائمی سیگار و محصولات دخانی و تنباکو، تشعشعات مختلف، آلودگی هوا و آب، قرص های بارداری موجب ایجاد سرطان های رحم و پستان و همچنین سرطان ریه در مردان، از جمله عواملی است که موجب تشدید استرس اکسیداتیو و بیماری سرطان می شود.

چاقی، رژیم های غذایی پر چربی، انواع قند ها و غذاهای فرآوری شده، قرار گرفتن در معرض تابش شدید نور خورشید و برخورد با اشعه ها، مصرف الکل، برخی داروهای خاص، غذاهای چرب و شیرین و فرآوری شده و مصرف زیاد فست فود.

استرس نیز می‌تواند پیشرفت سرطان را تسریع بخشیده و نتایج حاصل از این بیماری را افزایش دهد.
استرس مزمن، سیستم ایمنی بدن انسان را تضعیف کرده که به واسطه فقدان سد دفاعی طبیعی به سلول های سرطانی اجازه گسترش هرچه بیشتر و راحت‌تر در بدن را می دهد.
استرس مزمن به واسطه اختلال در سیستم ایمنی می تواند بر خطر سرطان و پیشرفت بیماری اثرگذار باشد.

آیا جلوگیری از استرس اکسیداتیو ممکن است؟

از منابع آنتی اکسیدان در رژیم غذایی می توان مصرف شکلات تلخ را نام برد، کاکائو یک ماده غذایی بسیار عالی است که به دلیل خواص آنتی اکسیدانی توجه محققان زیادی را به خود جلب کرده است که باعث تقویت سیستم آنتی اکسیدانی بدن می شود.جلوگیری از قرار گرفتن در معرض رادیکال آزاد و استرس اکسیداتیو و بیماری سرطان کاملاً غیرممکن است، با این وجود مواردی وجود دارد که می توان برای به حداقل رساندن تأثیر استرس اکسیداتیو بر روی بدن خود انجام دهیم.

یکی از روش های جلوگیری از استرس اکسیداتیو و بیماری سرطان اطمینان از به دست آوردن آنتی اکسیدان کافی در رژیم غذایی است.
خوردن پنج وعده در روز از انواع میوه ها و سبزیجات بهترین راه برای تأمین نیاز بدن برای تولید آنتی اکسیدان ها است. آنتی اکسیدان‌ها در غذاهای مختلف عبارتند از:

انواع توت ها، گیلاس، پرتقال وخانواده مرکبات، انواع آلوها، سبزیجات با برگ سبز تیره، کلم بروکلی، هویج، گوجه فرنگی ها، زیتون و روغن زیتون، کدو، سیب زمینی شیرین، گریپ فروت، گوجه فرنگی خام و پخته شده، هندوانه

سبزیجات خشک (میخک، نعناع، پونه کوهی، مریم گلی، رزماری، زعفران، ترخون آویشن)
ادویه ها (آلس پایس نوعی چاشنی غذا، دارچین، زردچوبه)
ماهی، آجیل، ویتامین E، ویتامین c، چای سبز، پیاز، سیر، غلات

منابع پروتئین (کره، تخم مرغ، شیر)
انواع روغن ها، طالبی، فلفل دلمه ای، فلفل قرمز، دانه ها و روغن شان، اسفناج، زغال اخته، زرشک، توت فرنگی، تمشک، سیب سرخ، انبه، انار، خرما، کنگر فرنگی، چغندر، گردو، تخمه آفتابگردان، بلوط، بادام زمینی، فندق
انواع حبوبات (لوبیا قرمز، لوبیا چیتی، لوبیا سیاه)
انواع نوشیدنی ها (اسپرسو، قهوه، آب انار، آب انگور، آب آناناس) وجود دارند که باعث حفاظت در برابر استرس اکسیداتیو و بیماری سرطان می‌شوند.

بنابراین بدن نیاز دارد تا از طریق تغذیه مناسب آنتی اکسیدان های لازم برای مقابله با استرس اکسیداتیو را دریافت کند پس با تغزیه مناسب، سلامت، تندرستی و شادابی خود را تضمین کنید.

رابطه سبک زندگی با استرس اکسیداتیو

ورزش منظم به مدت طولانی، سیگار نکشیدن و همچنین قرار نگرفتن در معرض دود سیگار، استفاده با احتیاط از مواد شیمیایی، جلوگیری از قرار گرفتن در معرض اشعه های غیرضروری و استفاده از ضد آفتاب، میزان مصرف الکل را به صفر رساندن، به اندازه کافی خوابیدن.

خواب کافی برای حفظ تعادل در کلیه سیستم های بدن بسیار مهم است، از پرخوری خودداری کنید و همچنین رژیم های سخت و عجیب و غریب مانند رژیم کتوژنیک را باید کاهش داد.
این موارد موجب می شود  اثرات پیری کمتر و خطر ابتلا به استرس اکسیداتیو و بیماری سرطان کاهش یابد.

از کجا بفهمیم که گرفتار استرس اکسیداتیو هستیم یا خیر؟

اگر علائمی همچون احساس خستگی زیاد، کاهش حافظه و تمرکز، درد عضلات و مفصل ها، چین و چروک و سفیدی مو بیش از حد، کاهش دید، سردرد یا حساس شدن به صدا، آسیب پذیر شدن به عفونت ها را در خود مشاهده کردید، به پزشک مراجعه فرمایید.

درمانی هست؟

Q10، سلنیوم، بتاکارتون، کوپر و….  موجب عملکرد اکسیدانی در بدن می شوند که امروزه پزشکان برای مهار استرس اکسیداتیو و بیماری سرطان تجویز می کنند. ه
مچنین محققان بر این باورند که با روش ایمونوتراپی می‌توان متابولیسم سلول های سرطانی را تغییر دهد.

حرف آخر

استرس اکسیداتیو یا سرطان انتهای یک مسیر نیست، پس باید با صبر، استقامت، امیدواری، تحمل بالا از این آزمایش الهی سربلند بیرون آمد. امید خود را هیچ وقت از دست ندهید…

۱ دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *